Arduino Uno, elektronik ve robotik öğrenmeye başlayanların en çok eline aldığı geliştirme kartıdır. Kartın üzerinde bir mikrodenetleyici, USB iletişim çipi, 5 voltluk bir regülatör ve dış dünyaya açılan dijital ile analog pinler bulunur. Bilgisayardan yazdığınız program USB kablo ile karta yüklenir; kart da bu programa göre LED yakar, buton okur, motor sürücüye komut verir veya bir mesafe sensöründen süre ölçer.
Uno dendiğinde genellikle Uno R3 kastedilir. İşlemcisi ATmega328P’dir, 16 MHz kristal ile çalışır ve program belleği 32 KB civarındadır. Bu rakamlar bir telefon veya bilgisayar ile kıyaslanınca küçük görünür; oysa Blink, buton, HC-SR04 ve L298N ile robot araba gibi hobideki klasik işler için yeterlidir. Kartın asıl değeri “güçlü işlemci” değil, pinlerin belgelenmiş olması, milyonlarca örneğin Uno’ya göre yazılmış olması ve 5 voltluk mantığın birçok hobi sensörüyle doğrudan uyuşmasıdır.
Kartın üzerinde ne görürsünüz
USB soketi bilgisayara bağlanır. Güç LED’i yanıyorsa kart enerji alıyordur. L yazılı küçük LED, 13 numaralı dijital pine bağlıdır; ilk Blink denemesi ekstra parça istemeden bu LED üzerinde yapılır. Reset tuşu programı baştan çalıştırır, yüklemeyi silmez.
Dijital pinler 0’dan 13’e kadar numaralanmıştır. 0 ve 1 numaralı pinler USB seri haberleşmeyle paylaşılır; ilk projelerde bunlara kablo takmamak daha az baş ağrıtır. 13 numaralı pin hem dışarı çıkar hem kart üzerindeki LED’e gider. Pinlerin bir kısmının yanında ~ işareti vardır (Uno’da 3, 5, 6, 9, 10 ve 11). Bu pinler PWM üretebilir; yani LED’i kısık yakmak veya L298N’de motor hızını ayarlamak için analogWrite kullanılır.
Analog girişler A0–A5’tir. Burada 0–5 volt arası gerilim 0–1023 arasında bir tam sayıya çevrilir. Potansiyometre, LDR ve birçok analog sensör bu pinlere bağlanır. 5V ve GND pinleri breadboard’daki güç ve toprak rayına çıkar. 3.3V pini ayrı bir regüledir; HC-SR04 gibi 5 voltluk modüller 5V’a bağlanır, 3.3V’a değil.
Vin veya güç jakı, USB yokken harici adaptör veya pil ile kartı beslemek içindir. Motorların çektiği akımı Uno’nun 5V pininden vermeye çalışmak klasik hatadır: işlemci miliamper mertebesinde pin sürer, redüktörlü motor ise amper ister. Motor için L298N gibi bir sürücü ve ayrı bir pil kullanılır; Uno yalnızca yön ve hız komutunu üretir.
Klon Uno ve CH340
Türkiye’de satılan birçok Uno, orijinal Arduino markası değil, aynı pin düzenine sahip klondur. USB tarafında CH340 çipi yaygındır. Kart çalışır, aynı sketch yüklenir; ilk seferde Windows’ta CH340 sürücüsü kurulmazsa Araçlar → Port listesi boş kalır. Kablo da önemlidir: yalnızca şarj taşıyan USB kablo veri götürmez, kart görünmez.
Uno ne zaman yeter, ne zaman yetmez
LED, buton, LDR, servo, ultrasonik mesafe ve iki DC motorlu araba Uno’nun doğal alanıdır. Karta WiFi veya Bluetooth gömülü değildir. İnternete çıkmak, bir telefona kablosuz bağlanmak veya daha fazla RAM ile JSON işlemek istiyorsanız ESP32 devreye girer. İki kartı yan yana Uno ve ESP32 kıyasında anlattık.
İlk gün hedefi kartı tanımak ve Arduino IDE ile Blink yüklemektir. Kodun her satırının ne yaptığı ayrı bir yazıda, Arduino nasıl kodlanır başlığında duruyor. Uno ve setler mağazada Arduino aramasıyla bulunur.